Illustrator Zoé Kovács  haalt inspiratie voor haar kunst uit Hongaarse folklore. Achter haar vrolijke prints en oorbellen zitten gelaagde ideeën over hoe je met een hele nieuwe bril kunt kijken naar "volkse" kunst. Meet your maker:

"Ik ben Zoé Kovács, en ik ben illustrator. Ik studeer en besteed mijn tijd graag aan onderzoek, lezen en natuurlijk tekenen.

Ik ben het meest geïnteresseerd in de wereld van sprookjes en volksverhalen, en de meer fantasierijke omgevingen.

Ik denk dat ik al van jongs af aan gefascineerd ben door fantasiewerelden. Een van de populairste kindertekenfilms in Hongarije heet letterlijk 'Hongaarse Volksverhalen', en elke aflevering is een bewerking van een ander volksverhaal. Het is echt leuk en heeft een hele unieke stijl.

Awkward couple

Op TAS verkoop ik prints en houten sieraden.

De tekeningen die ik voor TAS heb geselecteerd, zijn degene waarvan ik vind dat ze op zichzelf al een compleet verhaal vertellen. Tegelijkertijd wil ik het publiek niet te veel beperken, dus ik vind het fijn als mensen hun eigen achtergrondverhaal kunnen bedenken wanneer ze mijn tekeningen zien.

Ik denk dat ze allemaal een klein verhaaltje hebben, maar ik wil er niet te veel van prijsgeven. Ik deel graag mijn eigen interpretatie van het achtergrondverhaal van een tekening die ik maak, maar ik ben dan ook heel benieuwd wat andere mensen bedenken.

Er is bijvoorbeeld de ansichtkaart met het onhandige stel. Er zijn zoveel verschillende ideeën over wat het zou kunnen betekenen. Sommige mensen zeggen dat ze elkaar haten, sommigen zeggen dat ze gewoon cameravrees hebben, of dat ze zich ongemakkelijk voelen, of dat ze allebei dronken zijn of zoiets. Het is echt grappig om te horen wat andere mensen van mijn tekeningen vinden, en het stoort me meestal niet, zelfs als het heel anders is dan wat ik me had voorgesteld, omdat het gewoon zo leuk is om hun creativiteit te horen.

Hongaarse roots

Ik raakte eigenlijk pas echt geïnteresseerd in de Hongaarse folklore nadat ik uit Hongarije was verhuisd. Ik zie het als een manier om verbinding te houden met mijn thuisland, zelfs als ik verder weg ben.

Toen ik eenmaal verhuisd was, was het bijna alsof ik kon herdefiniëren wat Hongaarse folklore en volkskunst voor mij betekenen, omdat ik in het buitenland was. Er waren geen instituten of gezagsdragers om me heen die me vertelden wat ik ervan moest vinden. Ik kon er alles over heroverwegen en beslissen wat het voor mij betekent. Dat was heel waardevol, omdat het me een compleet nieuw perspectief gaf.

"Ik zie het als een manier om verbinding te houden met mijn thuisland, zelfs als ik verder weg ben"

Ik ben er zeker van dat dit hier ook tot op zekere hoogte het geval is, maar volkskunst kan door bepaalde groepen worden toegeëigend. In Hongarije is het soms een probleem dat als je bepaalde zeer conservatieve ideeën niet deelt, je wordt uitgesloten van wat als volkscultuur wordt beschouwd, of je er niet mee mag omgaan op een manier die voor jou goed voelt. Dus dit was een heel mooie gelegenheid voor mij om er opnieuw mee in contact te komen.

Ik denk dat er twee aspecten aan zijn, volkskunst, wat de visuele wereld betekent, en folklore, wat verhalen vertellen betekent. Ik geniet van beide, hoewel ik denk dat ik eerst begon te genieten van volkskunst.

Encyclopedie van Volkskunst

Ik heb eigenlijk dit vijfdelige, ik weet niet zeker hoe ik het moet noemen, soort encyclopedie. Het zijn niet alleen termen en woorden, het bevat ook veel volkskleding uit verschillende regio's. Het is georganiseerd per regio, en ik vind het geweldig om er doorheen te bladeren en inspiratie op te doen uit de verschillende kledingstukken.

Ik raakte geobsedeerd met het onthouden welke regio's welke stijlen of modetrends hadden, of welke silhouetten ze verkozen, omdat ik me nooit realiseerde dat er zoveel interessante geschiedenis achter zat. In één regio waren mensen bijvoorbeeld sterk geïnspireerd door de adel uit de Barokperiode.

" Ik hou echt van volkskunst omdat het ons een manier geeft om toegang te krijgen tot hun gedachten"

Ze zagen wat de adel in de jaren 1600 droeg, maar natuurlijk adopteerde de hoogste klasse altijd als eerste de mode. De dorpsbewoners en boerenklassen adopteerden die stijlen later.

Dus tegen de jaren 1800 zag je deze prachtige barokke silhouetten met grote pofmouwen, het kanten vest, het is geen korset, en deze grote, prachtige rokken. Het is echt interessant om te zien hoe die invloeden zich vertaalden naar volkskunst, hoe mensen de wereld om hen heen interpreteerden en op hun eigen manier in hun eigen leven integreerden. Dat vind ik erg leuk.

Ik denk dat dat mijn favoriete deel is van volkskunst. De mensen die het creëerden bestaan niet meer echt als individuen in onze ogen, omdat hun perspectieven niet veel werden vastgelegd. Om eerlijk te zijn, gaven mensen toen zelden om het documenteren van hun innerlijke leven. Dus ik hou echt van volkskunst omdat het ons een manier geeft om toegang te krijgen tot hun gedachten.

Eenvoudige opvattingen ontkrachten

Ik heb dit misschien nog niet eerder genoemd, maar mijn afstudeeronderwerp gaat over hoe folklore en verhalen vertellen kunnen worden gebruikt als een instrument om de plaats of positie van vrouwen binnen een samenleving of gemeenschap te definiëren.

Ik heb verschillende soorten volksverhalen verzameld. Sommige zijn vrij patriarchaal of hebben zeer traditionele en strikte ideeën over vrouwen, terwijl andere het complete tegenovergestelde zijn en echt verfrissend en verrassend zijn in de waarden die ze uitdrukken.

Ik krijg eigenlijk veel berichten uit Hongarije dat mensen mijn herinterpretatie van deze folkloristische ideeën erg waarderen.

Ik probeer mensen aan te moedigen om dit folkloristische erfgoed, of deze verzameling folklore, zelf te verkennen en de dingen te ontdekken die ze er leuk aan vinden, en wat ze kunnen meenemen in hun eigen leven.

Verschillende perspectieven

Ik probeer het idee te ontkrachten dat folklore alleen in staat is om deze super-regressieve of onderdrukkende denkwijzen in stand te houden. Ik wil de aandacht vestigen op de creativiteit daarin en laten zien dat het een verzameling is van zoveel verschillende perspectieven en ideeën, en dat er echt iets voor iedereen is.

Deze keer ga ik niet alleen in op het seksisme binnen de folklore, wat ik erg belangrijk vind, maar ik wil ook het idee ter discussie stellen dat we het volledig moeten opgeven en er niet meer mee bezig moeten zijn, omdat ik denk dat het veel complexer is dan dat.

Kortom: ik probeer deze zeer simplistische opvattingen over folklore te ontkrachten.

Alle items van Zoé vind je in haar winkel op The Artist Survives. TAS is een ethisch verkoopplatform voor creatieve makers dat zich richt op scherpe selectie, een eerlijke prijs en echte kunst van echte mensen.

Tekst & Fotografie door Mayke Blok