Jasmijn Vermue is een van de eerste makers die we voor TAS benaderden. We zagen haar kopjes en sindsdien zijn we verliefd. Zeker toen we hoorden over saggar stoken, de bijzondere stookmethode die ze gebruikt en waar ze maandenlang onderzoek naar heeft gedaan. Meet your maker:

Hoe ben je begonnen met maken?

“Eerst heb ik mijn bachelor in Groningen gedaan. Industrieel product ontwerpen. En dat vond ik op zich heel leuk, maar het was wel heel erg engineering.  Dat ging niet per se over het uiterlijk van het product. En ook niet over het verhaal. En dat is wat ik mistte. Ik heb bijvoorbeeld een barbecue en een koffiezetapparaat ontworpen. Dan moest je dat warmte-element een plaats geven. Dat vond ik helemaal niet zo leuk om te doen.

Na je bachelor ben je begonnen aan een master op de Willem de Kooning-acadmie. Wat was je eerste kennismaking met keramiek?

"In oktober 2024 had ik een workshop in het keramiekatelier. Ik had het nog nooit gedaan, maar het was heel toegankelijk, en dat vond ik heel fijn.

Om te beginnen kan je gewoon iets heel lelijks maken. En dan kan je een glazuur uit de kast pakken, en dan maak je het rood. En dan komt het nog steeds best wel leuk uit de oven. Je ziet juist daardoor dat het handwerk is. En hoe ik dat bij andere media niet per se zag, zag ik dat wel bij keramiek."

Hoe ben je achter de draaischijf belandt?

"Ik wilde heel graag leren draaien op de draaischijf.  En dat was ook een avontuur op zich, want dat vond ik niet heel makkelijk. Dus dat heeft heel veel vallen en opstaan gekost.

Maar op een gegeven moment merkte ik dat ik beter werd. En dat werd ook echt een soort obsessie. Want ik dacht: “ik kan nu al iets van tien centimeter hoog maken. En nu wil ik een kopje van vijftien centimeter. Dat was een heel dankbaar proces”.

En op een gegeven moment dacht ik: “oké, ik kan nu schalen maken. Ik kan kopjes maken, een beetje de basics. Wat kan ik dan verder nog leren?”

Keramiek is echt eindeloos als medium. Glazuren en klei en stookmethode. En toen ben ik gaan kijken naar saggar stoken. Omdat dat zo onvoorspelbaar is."

Wat is saggar stoken?

"Saggar stoken is een alternatieve stookwijze die wel in een elektrische gangbare keramiekoven gebeurt. In tegenstelling tot andere alternatieve stookmethoden.

Bij saggar stoken maak je een grote keramieke pot. Het woord saggar komt geloof ik van het woord “safeguard”.  Dus het is de bescherming eigenlijk. En dan maak je, in mijn geval, kopjes of schalen. Die pak je dan in met allemaal organische materialen.  En in zijn geheel, je keramiekwerk en die organische materialen, stop je in die grote saggar, de safeguard. Het deksel erop voor de veiligheid. En dan gaat dat zo de keramiekoven in.

In de oven vatten de organische en natuurlijke materialen de vlam. En door dat vuur tekenen die materialen, die sporen, die tekenen zich in de klei.

Dus dat vind ik er dus ook heel mooi aan, dat je ook precies kan zien wat waar heeft gezeten. Je kan zien, hier zat gras en hier zat een stuk staalspons, wat ik dan dus ook gebruik voor het ijzer. Dat wordt dan heel donker, bruinzwart wordt dat."

Een selectie van kopjes te vinden in Jasmijns shop 

Jouw afstudeeronderzoek richt zich op onzichtbare arbeid. Hoe verhoudt zich dat tot het saggar stoken? 

“Tijdens de renaissance werd het een soort statussymbool om je vrouw thuis te hebben zitten aan het textiel. Vrouwen werden toen ook uitgesloten van gildes. Toen kwam daar boven op de industrialisatie, waardoor textielreparatie nog minder waarde kreeg. Want alles kon veel sneller gemaakt worden. Het is daarnaast arbeid die bedoeld is om onzichtbaar te zijn. Als je een gat in je kleren hebt, dan wil je dat dicht hebben. 

En dat maakt deze arbeid, en veel van het huishouden heel onzichtbaar. Het vouwen, het wassen, het drogen. Je ziet alleen de schone kleren.

En dat vind ik zo mooi aan saggar-stoken. De arbeid is deel van het product. Je kunt precies zien welk materiaal op welke plek heeft gezeten. En je ziet soms ook nog mijn vingerafdrukken. Dat doe ik er niet bewust op, het is geen gimmick. Maar dat maakt het proces heel zichtbaar."

Wat vind je leuk aan het kunstenaarsschap? 

"Ik weet niet of ik mezelf als kunstenaar zie. Ik zie mezelf als een soort ontwerpend onderzoeker. Dat vind ik ook gelijk het leukste. Het is niet alleen maar het maken, het is ook het onderzoek van tevoren. Want voordat ik dit effect kreeg en nu kan vertellen wat het verschil is tussen alles en waarom dat zo gaat, heb ik maandenlang intensief moeten experimenteren.

Verschillende vormen op de draaischijf, verschillende afwerkingen. Maar ook het organisch materiaal. Hoe gaan die met elkaar reageren? Wat voor rook komt daar vrij? Die rook die tekent ook wat. Dat heeft heel lang geduurd. "

Op TAS hopen we onze kunstenaars te kunnen ondersteunen in hun levensonderhoud. Kan jij rondkomen van je kunst?

"Het antwoord is nee. Maar ik vind het heel ongemakkelijk om te zeggen. Want ik vraag nu 30 euro voor deze kopjes. En voor nu krijg ik sowieso de materiaalkosten eruit.

Want die zijn niet zo hoog (omdat Jasmijn nog op de Willem de Kooning kan draaien, red.) . Ik verlies geen geld als ik dat doe. Maar het is niet duurzaam op de lange termijn."

Want hoeveel tijd stop je erin? Wat is je maaktijd?

"Ongeveer 2,5 uur per kopje. En dat is dus inclusief ook het opruimen en het voorbereiden van de klei. Dat moet je natuurlijk wedgen. Dat moet goed gebeuren. Er zijn heel veel stappen. Want dat draaien, dat kan best snel. Omdat ik dat heel vaak heb gedaan ondertussen. Het afdraaien kan ook best snel. Maar er zijn nog zoveel stappen tussen die echt heel veel tijd kosten. Als ik het omreken verdien ik rond de 10 euro per uur. Dat is niet legaal."

Wat is je droom?

"Mijn droom is om ooit te kunnen leven van mijn eigen ontwerppraktijk. En dat zie ik dan voor me, dat ik verschillende rollen aanneem. Ik hou heel erg van de combinatie van onderzoeker, ontwerper en maker. En dat is ook precies wat ik hier natuurlijk heb gedaan.

Maar ik kan het niet hebben als ik bijvoorbeeld alleen het onderzoeken zou doen. Zonder ook iets met mijn handen te doen. Ik zou het ook niet kunnen hebben als ik alleen het maken zou doen. Want dat heb ik ook gedaan. En dan gebruik ik mijn hoofd helemaal niet. Daar word ik ook een beetje gek van. Juist die combinatie vind ik heel mooi."

Je kunt al Jasmijns items vinden in haar shop op The Artist Survives. TAS is een ethisch verkoopplatform voor creatieve makers dat focust op scherpe curatie, een eerlijke prijs en echte kunst door echte kunstenaars.

Tekst & fotografie door Mayke Blok